Alles voor
fruitteelt
en landbouw!
NL | FR
Producten

Betrouwbare fruitmotvangsten in feromoon verwarde boomgaarden

Feromonen zijn lokstoffen die vrouwelijke vlinders verspreiden om mannelijke vlinders aan te trekken. Voor het monitoren van de activiteit van vlinders alsook bij de techniek “sexuele verwarring” wordt er gebruik gemaakt van deze lokstoffen. Voor een groot aantal vlindersoorten zijn er tegenwoordig feromoondoppen op de markt die 1 of meerdere lokstoffen bevatten afhankelijk van het type vlinder dat moet worden gevangen. Via de vangsten met feromoondoppen is het mogelijk de aanwezigheid en de activiteit van de vlinders te volgen. In het geval van “sexuele verwarring” wordt er een overmaat van feromoon in de boomgaarden verspreidt. De mannelijke vlinders zijn dan niet meer in staat om de vrouwelijke vlinders te lokaliseren. Het gebruik van de “sexuele verwarrings” techniek resulteert in de meeste gevallen in een goede beheersing van de plaag, maar garandeert niet de afwezigheid van schade veroorzaakt door deze plaag. Monitoring van het plaaginsect blijft noodzakelijk. Monitoring gebruik makende van feromoondoppen in een feromoon verzadigde boomgaard is echter niet evident.

Bij de introductie van de feromoonverwarring voor de fruitmot in Frankrijk werd in de periode 2003-2006 door de firma SumiAgro het nodige onderzoek verricht naar de best beschikbare techniek voor de monitoring van de fruitmot in verwarde boomgaarden. Meer recent werd de advisering komende van deze studie getoetst in Belgische boomgaarden. Onderstaande bevindingen zijn gebaseerd op deze studies, aangevuld met recentelijk gepubliceerde onderzoeksresultaten uit het buitenland.

Beschikbare feromoondoppen

fruitmotVoor de monitoring van de fruitmot in niet verwarde percelen wordt er gebruik gemaakt van feromoondoppen die codlemone bevatten. Meestal betreft dit de dop met 1 mg codlemone. In België en Nederland wordt echter ook zeer veel gebruik gemaakt van een dop met 4 mg codlemone. Uit een vergelijkende studie uitgevoerd in België door pcfruit en de dienst ADLO van Vlaams ministerie voor landbouw blijkt in niet verwarde boomgaarden de dop met 4 mg meer betrouwbare vangstgegevens te geven dan deze met 1 mg. Daarnaast bestaat er ook een dop met 10 mg codlemone. Met deze dop worden beduidend meer fruitmotten gevangen dan met de 1 of 4 mg dop. Een laatste type dop voor monitoring van de fruitmot is de combo dop. Deze dop bevat naast 3 mg codlemone, ook 3 mg Kaïromoon. Kaïromoon is een geurester dat in grote hoeveelheden wordt verspreid door rijpe vruchten en zeer aantrekkelijk is voor de fruitmot. Doppen die kaïromoon bevatten trekken zowel mannelijke als vrouwelijke fruitmotten aan. Met doppen die enkel codlemone bevatten, worden enkel mannelijke fruitmotten gevangen. Bij combo doppen is 10% van de gevangen motten vrouwelijk.

Verwarde vangsten

In verwarde percelen is de lucht grotendeels verzadigd met feromoon en kunnen fruitmotten daardoor moeilijk de bronnen van deze feromonen terug vinden. De mannelijke fruitmotten vinden niet alleen de vrouwtjes niet meer in de boomgaard, maar ook de vallen met feromoondoppen worden minder vlug opgezocht. Met de 1 of 4 mg codlemone dop worden dan ook heel weinig fruitmotten gevangen in verwarde percelen. De daling van het aantal gevangen fruitmotten gaat spijtig genoeg samen met een daling van de betrouwbaarheid van de vangstgegevens voor het voorspellen van de vluchten van de fruitmot. Fruitmotvangsten zijn onderhevig aan grote fluctuaties voornamelijk te wijten aan variërende omgevingsfactoren. Het gebruik van de 1 of 4 mg dop wordt daarom in feromoon verwarde percelen enkel aangeraden om te verifiëren of de feromoonverwarring werkt en niet voor het positioneren van ondersteunende behandelingen. Voor de positionering van een behandeling komen enkel de 10 mg dop en de combo dop in aanmerking. De grootste vangsten in een verwarde boomgaard worden gedaan met de combo dop. De stijging van de vangsten van fruitmotten met behulp van een combo dop zijn hoofdzakelijk toe te wijzen aan de combinatie van de twee lokstoffen die heel attractief blijkt te zijn voor de fruitmotten. Raar genoeg geldt dit enkel in verwarde boomgaarden. In niet verwarde boomgaarden zijn de vangstgroottes met een combo dop dezelfde als deze van een 4 mg codlemone dop. Sommigen vreesden dat het natuurlijke kaïromoon dat geproduceerd wordt door rijpe appels en peren op het einde van het seizoen de vangsten onbetrouwbaar zou maken, maar onderzoek in Chili heeft dit weerlegd.

Dop, vangst en dan behandelen?

Het advies voor het al dan niet uitvoeren van ondersteunende insecticidebehandelingen is afhankelijk van de gekozen strategie. Eerst en vooral hangt dit af van welk aantastingspercentage getolereerd wordt door de teler. In Chili ligt deze drempel op 0% omdat fruitmot als een quarantaine organisme wordt beschouwd in Brazilië, het voornaamste export land van Chili. Vandaar dat zij gebruik maken van de combo dop en er reeds behandelen wanneer er 1 mot wordt waargenomen. Bij de gebruikers van GINKO in Frankrijk en België, alsook bij de meeste verwarringsproducten in de VS en Zuid Amerika wordt het gebruik van de combo dop aanbevolen. Als doelstelling geldt hier de verzekering van minder dan 0.5% aantasting. Om deze doelstelling te bereiken wordt er aangeraden één insecticide behandeling per fruitmotgeneratie uit te voeren onafhankelijk van de vangsten. Daarnaast moet er extra worden in gegrepen indien er 3 tot 5 motten per week (afhankelijk van de druk aanwezig de voorgaande jaren) worden gevangen. Deze strategie is gebaseerd op Frans en Amerikaans onderzoek waarbij werd aangetoond dat het negeren van een vangst van 5 motten met een combo dop resulteerde in een aantasting van 0.5%. Tegenstanders van het gebruik van de combo dop halen aan dat er gemakkelijk onnodige behandelingen worden uitgevoerd omdat er altijd wel motten worden gevangen met dergelijke doppen. In de praktijk wordt echter maar in 20% van de tijd motten gevangen. Een andere visie bestaat erin enkel een 1 mg of 4 mg dop te gebruiken als controle of de verwarring werkt en enkel ondersteunende behandelingen uit te voeren indien er vorig jaar meer dan 0.5% aantasting was. In dit geval worden de behandelingen dan gepositioneerd op basis van een voorspellingsmodel. Aanhangers van deze laatste strategie gaan er vanuit dat monitoring met feromoondoppen geen goed beeld geeft van de effectieve druk. Deze aanpak houdt echter het risico in dat gedurende bepaalde jaren de aantasting hoger dan 0.5% kan oplopen. In de praktijk blijkt ook dat een model niet altijd een correcte inschatting geeft van de piek van de vluchten in bepaalde boomgaarden.

Het gebruik van de combo doppen neemt de laatste jaren duidelijk toe in Europa, wat aangeeft dat telers tevreden zijn met deze strategie. Wat niet wil zeggen dat de andere strategie verkeerd is. Bij de strategie met de combo doppen wordt trouwens aangeraden om voor de positionering van die éne ondersteunende behandeling per generatie fruitmot, gebruik te maken van het voorspellingsmodel. Bij beide strategieën staat vooral voorop dat feromoonverwarring niet ondoordacht mag worden toegepast.

grafiek

Figuur 1: Wekelijkse fruitmotvangsten met een combodop in 42 met de Ginko-techniek (codlemone) verwarde boomgaarden.

HERMOO Belgium NV
Brustem Industriepark, Lichtenberglaan 2045, B-3800 Sint-Truiden - KBO 0416.685.868 - RPR Antwerpen, afdeling Hasselt - e-mail: hermoo@hermoo.be, tel. 011 68 68 66  |  Disclaimer | Privacy verklaring  | Verkoopsvoorwaarden
Aanmelden © 2017 Hermoo